(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
11.2. అధ్యాయః 002
Mahabharata - Strii Parva - Chapter Topics
విదురేణ శాస్త్రార్థకథనేన ధృతరాష్ట్రస్య శోకాపనోదనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Strii Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 11-2-0x(5314)(64824)
తతోఽమృతరసైర్వాక్యైర్హ్లాదయన్పురుషర్షభం।
వైచిత్రవీర్యం విదురో యదువాచ నిబోధ తత్॥ 11-2-1(64825)
విదుర ఉవాచ। 11-2-2x(5315)
ఉత్తిష్ఠ రాజన్కిం శేషే ధారయాత్మానమాత్మనా।
ఏషా వై సర్వసత్వానాం లోకేశ్వర పరా గతిః॥ 11-2-2(64826)
సర్వే క్షయాంతా నిచయాః పతనాంతాః సముచ్ఛ్రయాః।
సంయోగా విప్రయోగాంతా మరణాంతం చ జీవితం॥ 11-2-3(64827)
యదా శూరం చ భీరుం చ యమః కర్షతి భారత।
తత్కిం న యోత్స్యంతి హి తే క్షత్రియాః క్షత్రియర్షభ॥ 11-2-4(64828)
అయుధ్యమానో ంరియతే యుధ్యమానశ్చ జీవతి।
కాలం ప్రాప్య మహారాజ న కశ్చిదతివర్తతే॥ 11-2-5(64829)
అభావాదీని భూతాని భావమధ్యాని భారత।
అభావనిధనాన్యేవ తత్ర కా పరిదేవనా॥ 11-2-6(64830)
న శోచన్మృతమన్వేతి న శోచన్ంరియతే నరః।
ఏవం సాంసిద్ధికే లోకే కిమర్థమనుశోచసి॥ 11-2-7(64831)
కాలః కర్షతి భూతాని సర్వాణి వివిధాన్యుత।
న కాలస్య ప్రియః కశ్చిన్న ద్వేష్యః కురుసత్తమ॥ 11-2-8(64832)
యథా వాయుస్తృణాగ్రాణి సంవర్తయతి సర్వశః।
తథా కాలవశం యాంతి భూతాని భరతర్షభ॥ 11-2-9(64833)
ఏకసార్థప్రయాతానాం సర్వేషాం తత్ర గామినాం।
యస్య కాలః స యాత్యగ్రే తత్ర కా పరిదేవనా॥ 11-2-10(64834)
న చాప్యేతాన్హతాన్యుద్ధే రాజఞ్శోచితుమర్హసి।
ప్రమాణం యది శాస్త్రాణి గతాస్తే పరమాం గతిం॥ 11-2-11(64835)
సర్వే స్వాధ్యాయవంతో హి సర్వే చ చరితవ్రతాః।
సర్వే చాభిముఖాః క్షీణాస్తత్ర కా పరిదేవనా॥ 11-2-12(64836)
అదర్శనాదాపతితాః పునశ్చాదర్శనం గతాః।
నైతే తవ న తేషాం త్వం తత్ర కా పరిదేవనా॥ 11-2-13(64837)
హతో హి లభతే స్వర్గం జిత్వా చ లభతే యశః।
ఉభయం నో బహుగుణం నాస్తి నిష్ఫలతా రణే॥ 11-2-14(64838)
తేషాం కామదుఘాఁల్లోకానింద్రః సంకల్పయిష్యతి।
ఇంద్రస్యాతిథయో హ్యేతే భవంతి భరతర్షభ॥ 11-2-15(64839)
న యజ్ఞైర్దక్షిణావద్భిర్న తపోభిర్న విద్యయా।
స్వర్గం యాంతి తథా మర్త్యా యథా శూరా రణే హతాః॥ 11-2-16(64840)
శరీరాగ్నిషు శూరాణాం జుహువుస్తే శరాహుతీః।
హూయమానాఞ్శరాంశ్చైవ సేహుస్తేజస్వినో మిథః॥ 11-2-17(64841)
ఏవం రాజంస్తవాచక్షే స్వర్గ్యం పంథానముత్తమం।
న యుద్ధాదధికం కించిత్క్షత్రియస్యేహ విద్యతే॥ 11-2-18(64842)
క్షత్రియాస్తే మహాత్మానః శూరాః సమితిశోభనాః।
ఆశిషః పరమాః ప్రాప్తా న శోచ్యాః సర్వ ఏవ హి॥ 11-2-19(64843)
ఆత్మానమాత్మనాఽఽశ్వాస్య మా శుచః పురుషర్షభ।
నాద్య శోకాభిభూతస్త్వం కాయముత్స్రష్టుమర్హసి॥ 11-2-20(64844)
మాతాపితృసహస్రాణి పుత్రదారశతాని చ।
సంసారేష్వనుభూతాని కస్య తే కస్య వా వయం॥ 11-2-21(64845)
శోకస్థానసహసాణి భయస్థానశతాని చ।
దివసేదివసే మూఢమావిశంతి న పణ్·డితం॥ 11-2-22(64846)
న కాలస్య ప్రియః కశ్చిన్న ద్వేష్యః కురుసత్తమ।
న మధ్యస్థః క్వచిత్కాలః సర్వం కాలః ప్రకర్షతి॥ 11-2-23(64847)
కాలః పచతి భూతాని కాలః సంహరతే ప్రజాః।
కాలః సుప్తేషు జాగర్తి కాలో హి దురతిక్రమః॥ 11-2-24(64848)
అనిత్యం యౌవనం రూపం జీవితం ద్రవ్యసంచయః।
ఆరోగ్యం ప్రియసంవాసో గృద్ధ్యేదేషు న పండితః॥ 11-2-25(64849)
న జానపదికం దుఃఖమేకః శోచితుమర్హసి।
అప్యభావేన యుజ్యేత తచ్చాస్య న నివర్తతే॥ 11-2-26(64850)
అశోచన్ప్రతికుర్వీత యది పశ్యేత్పరాక్రమం।
భైషజ్యమేతద్దుఃఖస్య యదేతన్నానుచింతయేత్॥ 11-2-27(64851)
చింత్యమానం హి న వ్యేతి భూయశ్చాపి ప్రవర్ధతే॥
అనిష్టసంప్రయోగాచ్చ విప్రయోగాత్ప్రియస్య చ। 11-2-28(64852)
మానుషా మానసైర్దుఃఖైర్యుజ్యంతే యేఽల్పబుద్ధయః॥
నార్థో న ధర్మో న సుఖం యదేతదనుశోచతి। 11-2-29(64853)
తచ్చ నాప్నోతి కార్యార్థం త్రివర్గాచ్చైవ భ్రశ్యతే॥
అన్యోన్యబాధనావస్థాం ప్రాప్య వైషయికీం నరాః। 11-2-30(64854)
అసంతుష్టాః ప్రముహ్యంతి సంతోషం యాంతి పండితాః॥
ప్రజ్ఞయా మానసం దుఃఖం హన్యాచ్ఛారీరమౌషధైః। 11-2-31(64855)
ఏతద్విజ్ఞానసామర్థ్యం న బాలైః సమతామియాత్॥
శయానం చానుశేతే హి తిష్ఠంతం చానుతిష్ఠతి। 11-2-32(64856)
అనుధావతి ధావంతం కర్మ పూర్వకృతం నరం॥
యస్యాంయస్యామవస్థాయాం యత్కరోతి శుభాశుభం। 11-2-33(64857)
తస్యాంతస్యామవస్థాయాం తత్తత్ఫలమవాప్నుతే॥
[యేనయేన శరీరేణ యద్యత్కర్మ కరోతి యః। 11-2-34(64858)
తేనతేన శరీరేణ తత్ఫలం సముపాశ్నుతే॥
ఆత్మైవ హ్యాత్మనః సాక్షీ కృతస్యాపకృతస్య చ॥ 11-2-35(64859)
శుభేన కర్మణా సౌఖ్యం దుఃఖం పాపేన కర్మణా।
కృతం భవతి సర్వత్ర నాకృతం విద్యతే క్వచిత్॥ 11-2-36(64860)
న హి జ్ఞానవిరుద్ధేషు బహ్వపాయేషు కర్మసు।
మూలఘాతిషు సజ్జంతే బుద్ధిమంతో భవద్విఘాః॥] ॥ 11-2-37(64861)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే స్త్రీపర్వణి జలప్రదానికపర్వణి ద్వితీయోఽధ్యాయః॥ 2 ॥

Mahabharata - Strii Parva - Chapter Footnotes
11-2-2 ఏషా మరణాంతా। అత ఉత్తిష్ఠ శోకం త్యజ॥
11-2-6 అభావాదీని దుఃఖాని దుఃఖమధ్యాని భారతేతి ఛ.పాఠః॥
11-2-8 సాంసిద్ధికే స్వభావసిద్ధే॥
11-2-9 సంవర్తయతి స్వవశం నయతి॥
11-2-10 తత్ర గామినాం పరత్ర గమనశీలానాం యస్య కాల ఉపస్థితః సోఽగ్రే ప్రయాతి॥
11-2-13 అదర్శనాదజ్ఞానాత్॥
11-2-14 నోఽస్మాకం క్షత్రియాణాం॥
11-2-18 ఆచక్షే కథయామి॥
11-2-26 అతపదికం సర్వసాధారణం।
అభావేన మరణేన। తచ్చ దుఃఖం చ॥
11-2-30 నచ నాపైతి కార్యార్థాత్త్రివర్గాచ్చైవ హీయతే ఇతి ఝ.పాఠః।
తత్ర కార్యార్థాన్నాపైతీతినాపిత్వపైత్యేవేత్యర్థః॥
11-2-31 అన్యామన్యాం పనావస్థాం ప్రాప్య వైశేషికీం నరాః।
ఇతి ఝ.పాఠః॥
11-2-34 అవస్థాయాం యౌవనాదిరూపాయాం॥
11-2-35 యేనేతి। స్థూలేన దేహేన కృతే తత్తేనైవ భుజ్యతే।
మనఃకృత్తం చేత్తేనైవ భుజ్యతే స్వప్నాదౌ॥
11-2-2 ద్వితీయోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.